احکام وقف

1) معنی شرعی وقف را بیان فرمایید؟
ج: وقف : حبس عین ملک یا مال و مصرف کردن منافع آن در اموری است که واقف معین می کند.


2) آیا در وقف صیغه لازم است یا وقف معاملاتی هم کفایت می کند؟
ج: در وقف صیغه لازم نیست و معاطاۀ به قصد انشا کافی است.


3) کتابخانه ای با هدیه ی مردم خیّر در یکی از مساجد دهات تشکیل داده ایم در این صورت آیا می شود مقداری از کتابهایی که برای کتابخانه خریداری شده به کتابخانه دیگری در یک ده دیگر که لازم تر است ببریم البته صیغه ی وقف هم خوانده نشده و هدیه کنندگان هم نوعاً به عنوان محیط لازم اهدا کرده اند؟
ج: در صورتی که انشا وقف نشده مانعی ندارد.


4) مسجد کوچکی است و گنجایش جمعیت محل را ندارد و در پشت مسجد حمام مخروبه ایست و مصالح آن از سنگ و آجر و غیره از یک قلعه ی مخروبه به دست آمده در این صورت می شود آن حمام مخروبه را منضم به مسجد کرد و از مصالح حمام مسجد را دومرتبه بنا کرد یا نه و نیز واگذار کننده ی زمین در حال حیات است و صیغه ی وقف برای حمام خوانده نشده و رضایت خود را جهت واگذاری به مسجد اعلام کرده؟
ج: ظاهراً اشکالی ندارد.


5) زید در حال جنون و سفاهت جمیع املاک و رقبات خود را وقف بر حضرت ابا عبدالله الحسین (ع) نموده لکن به تصرف وقف نداده است ، آیا این وقف صحیح است یا باطل؟
ج: این وقف باطل است.


6) شخصی مقداری زیادی زمین جهت دفن اموات وقف کرده و پس از دفن مردگان در آن زمین آب ظاهر شده به طوری که جنازه ها وسط آب قرار گرفته اند و دیگر مومنین از دفن اموات خوداردی می کنند در این صورت می شود آن زمین را به مالک فروخت یا تعویض کرد تا زمین دیگری وقف شود یا خیر ؟
ج: ظاهراً در این صورت فروختن جایز است . ودر عوض زمین دیگری را برای دفن اموات خرید.


7) آیا بچه می تواند ملک خود را وقف نماید یا خیر؟
ج: کودک غیر بالغ نمی تواند وقف کند و در وقف بلوغ شرط است.


8) آیا در چیزی که وقف می شود لازم است در حین وقف کردن دارای منفعت باشد؟
ج: چیزی که می شود از او نفع برد و استفاده کرد وقفش صحیح است.


9) شخصی است چند سالی است فوت نموده و دارای اولاد نبوده و برادرش وارث او بوده و تمام ما ترک او را ارث بوده و یک باب خانه ی او را بعد از فوت او وقف حسینیه کرده که در آن عزاداری حضرت سید الشهداء (ع) بشود ، لکن هوایی این خانه مال شخص متوفی است ومالک زمین کسی دیگر است و واقف از مالک زمین اجازه نگرفته و هنوز هم رضایت ندارد و چون خانه ی مزبور کوچک و ظرفیت برای اجتماع مردم ندارد ، لذا کمتر اجتماع می شود و فعلاً هم در معرض خرابی است و در جوار آن خانه زمینی قرار دارد ، در این صورت می شود خانه ی مزبور را که وقف شده با زمین مذکور که در جنب خانه است ، معاوضه کرد یا نه ؟
( چون زمین مزبور خیلی بیشتر از خانه ی موقوفه است )
ج: در فرض مزبور که مالک زمین راضی نیست وقف باطل است و می شود اعیانی را فروخت در خرید حسینیه ی دیگر مصرف نمود .


10) هر گاه کسی وقف را معلق بر شرطی کند که در حال وقف نمودن حاصل نیست ، ولی انتظار حصول آن هست یا اینکه یقین است که در آینده حاصل می شود ، مثلاً بگوید : « این ملک را وقف نمودم در صورتی که پسرم از سفر بیاید یا وقتی که اول ماه برسد .» چه صورتی دارد ؟
ج: وقف مطلقاً صحیح نیست.


11) اگر کسی بگوید این ملک وقف است ، بعد از فوت من ، حکمش چیست؟
ج: صحیح نیست.


12) شخصی حیوانی را وقف کرده بود ، ولی فعلاً همین حیوان موقوفه از بین رفته و نتایچ وبچه ی آن حیوان باقی است در این صورت نتایج و بچه ی آن حیوان هم وقف است یا نه ؟ البته واقف هم تصریح کرده که این حیوان و نتایج آن هر چند که باقی ماند وقف باشند .
ج: در فرض مزبور نتایج هم وقف است.


13) در قریه ای که قسمتی از آن در دامنه ی کوه است و آب آن را فرا نمی گیرد و قسمت دیگر هم آب گیر و مزروعی است ، آن قسمت را که در دامنه ی کوه بوده ، اهالی قریه مسطح نموده و در آن خانه بنا کرده اند ، ولی تمام آنها از اراضی دایر و بایر مشهور به موقوفه بودن هستند ، در این صورت زن که هشت یک بر است از کلیه ی متصرفی اعم از خانه و غیره ارث می برد یا نه ؟ همچنین وقف جبال که بایر و حاصل خیز نیست ، آیا صحیح است یا فقط اراضی مزروعی باید متعلق وقف باشد ؟ ( در مندرجات وقفنامه هم اشاره به زمینهای مزروعی شده است.)
ج: زن از این خانه ها (از بناها) البته در ساختن خانه و تصرفات دیگر از اراضی موقوفه باید از متولی اجازه گرفت و زمین بایر اگر از توابع و مرافق زمین دایر باشد و یا قابل استفاده شود ، صحیح است وقف آن.


14) شخصی مبلغی وجه نقد را برای مسجدی وقف نموده و صیغه ی وقف هم خوانده شده ، آیا اجازه می فرمایید وجه مذکور را صرف بنای غسالخانه بنماییم یا خیر؟
ج: وقف اثمان و نقود صحیح نیست اگر هدیه کرده نمی شود برای بنای غسالخانه مصرف کرد.


15) آیا در وقف قصد قربت معتبر است یا خیر ؟
ج: ظاهراً قصد قربت در وقف معتبر نیست گرچه در مثل مسجد و حسینیه ها احوط و اولی است.


16) شخصی باغی را که مشجّر به اشجار مثمره و مرکبات بوده وقف امور خیریه کرده است ، ولی عرصه ملک مال دیگری است و او فقط میوه ی باغ را وقف کرده است ، آیا این وقف صحیح است یا نه ؟
ج: این وقف ظاهراً صحیح است .


17) اگر دختر زرتشتی به شرف دین مبین اسلام مشرف شود و زرتشتیان از روی عناد و لجاج مادر او را با اکراه و اجبار وادار نمایند که املاک خود را بر کهنبار زردتشتیان وقف نماید تا پس از فوت او آن دختر از ارث محروم گردد . با توجه به اینکه وقف برای مقاصد غیر مشروع و محروم نمودن مسلمان از ارث بوده و ما بعداً پشیمان شده و اموال خود را به تصرف وقف هم نداده است . آیا آیا چنین وقفی شرعاً صحیح است یا نه ؟
ج: در صورتی که به قبض نداده وقف تمام نشده و صحیح نیست.


18) آیا در وقف عام و خاص تعیین موقوف علیه لازم است یا خیر ؟
ج: موارد مصرف باید معیّن شود و یا اینکه بگوید در تمام خیرات مصرف شود.


19) دو. قطعه تابلو که مشتمل بر شمایل حضرت ابوالفضل العباس و حضرت سید الشهدا علیهما السلام است را وقف مسجدی کرده اند ولی شنیده ایم مراجع تقلید حکم به کراهت وجود عکس و شمایل در محل نماز خواندن فرموده اند ، حال اجازه می فرمایید صاحب آنها ــ واقف ــ تابلوها را بفروشد و وجه آن را به مصرف مسجد برساند یا نه؟
ج: صحۀ وقف معلوم نیست و اگر فروخت می تواند پول آنها را به مسجد بدهد.


20) شخصی به حج می رود و قبلاً وصیت می کند که اگر از حج برنگشتم املاک من وقف باشد و مصارف آن را هم معیّن می کند ، آیا چنین وصیتی در مورد وقف صحیح و نافذ است یا نه ؟
ج: اگر وصیت کرده به این که وقف کنند ، زاید بر ثلث صحیح نیست مگر این که وراث اجازه بدهند .


21) آیا وقف نمودن چیزی برای فرزندی که در رحم مادر است و غیر از او موقوف علیه دیگری وجود نداشته باشد یعنی ابنداءً وقف برخصوص حمل شود صحیح است یا خیر؟
ج: خالی از اشکال نیست.


22) کسی که مقدار یک میلیون تومان برای وقفیه داده و شرط کرده تا زنده است نفقه اش را بدهند ، آیا دادن چنین پولی به این شرط برای وقفیه جایز است یا خیر؟
ج: این وقف صحیح نیست.


23) شخصی در حال حیات مایملک خود را از خانه و اثاث و... به عیالش تملیک نموده به این معنا که زن تا زنده است از آن استفاده کند ، آیا این عمل صحیح است؟
ج: بلی ، صحیح است و در واقع داخل در مبحث عمری می شود و معنی عمری این است که انسان مالی در اختیتر دیگری قرار دهد تا مادام العمر از آن استفاده کند.


24) شخصی مالی را به عیال و اولاد خود تملیک می کند به شرط این که تا خود او زنده است ، خود از آن استفاده نماید ، آیا چنین تملیکی صحیح است ؟
ج: ظاهراً مانعی ندارد. ( بررسی شود )


25) آیا وقف برای مذهبی صحیح است یا برای اداره ی مراکز آموزش عالی و پژوهشی و دانشگاهی به سیک معاصر هم صحیح می باشد؟
ج: به امور مذهبی اختصاص ندارد.


26) وقف از چه راههایی ثابت می شود ؟
ج: با بینه وسند معتبرکه موجب اطمینان باشد و با شهرت هم ثابت می شود.


27) در چه مواردی تغییر مصرف درآمد موقوفه جایز است؟
ج: اگر در مورد وقف مصرف ممکن نباشد در موارد خیرات دیگر مصرف می شود با ملاحضه الاقرب فالاقرب.


28) خانه ای خریده ایم که زمین آن وقفی است و زمانی که مزرعه ی کشاورزی بوده وقف شده ، سپس کاربری زمین را عوض کرده اند ، خواهشمند است در این رابطه فتوای مبارک را در موارد زیر بیان فرمایید:
اولاً آیا تغییر کاربری زمین وقف از مزرعه کشاورزی به مسکونی جایز است؟
ج: اگر وقف مطلق باشد اینگونه تغییرات اشکالی ندارد و اگر مخصوص زراعت باشد در صورت عدم امکان زراعت می شود در جهات دیگر تغییر داد.
ثانیاً: در صورت جواز شرایط آن چیست ؟
ج: باید مصلحت واقف و موقوفه و موقوف له مراعات شود.
ثالثاً: آیا برای کسانی که زمین را برای ساخت خانه اجاره می کنند یا کسانی که خانه را از آنها می خرند آیا واجب است جهت تصحیح تصرف به مرجع تقلید خود رجوع کنند؟
ج: اگر مباشر اجاره متولی شرعی باشد لازم نیست به حاکم شرع رجوع کرد .


29) آیا صحیح است انسان بخشی از اموال خود را وقف فرزندان خود نماید؟
ج: بلی صحیح است.


30) قباله ای پیدا شده که اثبات می کند زمین های روستایی نزدیک یه هفتصد هشتصد سال قبل وقف بوده ولی در اثر مرور زمان وقفیت آنها فراموش شده و به صورت عادی خرید و فروش شده اند ، حال با توجه به این که صحت قباله از سوی کارشناسان سازمان میراث فرهنگی تأیید شده تکلیف چیست؟
ج: اگر معلوم نباشد که این وقف به یکی از موجبات صحت فروسش معامله شده ، خرید و فروش و استفاده از آنها در غیر وقف صحیح نیست .


31) اشیا و وسایلی که قدیمی شده اند مثل ظروف مسی و چراغهای روغن سوز و... ودر محل وقف قابل استفاده نیست را شرعاً چه باید کرد و آیا جایز است آنها را به فروش برسانیم؟
ج: می شود انها را فروخت و عوض آنها را در مورد وقف ظروف مناسب خرید.


32) اشیایی که به مسجد داده می شود ممکن است گاهی با عنوان وقف و گاه با عنوان تملیک باشد ، آیا احکام شرعی این دو عنوان مختلف است ؟
ج: در صورتی که به مسجد تملیک شده بعید نیست متولی آنها را تعویض کند یا فروخته در مصالح مسجد مصرف کند.


33) اشیایی در مسجد وجود دارد که نمی دانیم وقف شده یا به تملیک مسجد در آمده حکم کدامیک را برای اشیا بار کنیم؟
ج: احتیاط در ملاحضه ی وقف است .


34) استفاده از اموال حسینیه یا مسجد چه حکمی دارد؟
ج: اگر وقف مسجد یا حسینیه شده است جایز نیست و باید نظر واقف را ملاحضه کرد.


35) آیا جایز است مقداری از املاک خود را وقف امام حسین (ع) نماید که تا زنده ام درآمد آن ملک، مال خودم و بعد از مرگ مال امام (ع) باشد ؟
ج: جایز نمی باشد.


36) معنی وقف خاص و وقف عام را بیان فرمایید.
ج: وقف خاص آن است که به افراد معینی وقف باشد اما وقف عام به جهتی وقف باشد مثل علما و فقرا یا سادادت و... .


37) تیدیل به احسن وقف در چه مواردی جایز است؟
ج: در صورتی که نشود از وقف استفتده مورد نظر را کرد.


38) به نظر حضرتعالی در وقف عام مانند مسجد ونظائر آن از امور عامه ، ولایت فقیه ثابت است یا نه؟
ج: اگر متولی خاصی نداشته باشد حاکم شرع آن را اداره می کند.


39) دهکده ای است که در زمان سابق ارامنه در آن سکونت داشته اند ، حالا چند سالی است که مسلمان نشین شده ولی مسجد ندارد ، اهالی ده می خواهند کلیسا را مسجد نمایند چون ساختن مسجد برای ایشان مقدور نیست ، آیا اجازه می فرمایید کلیسا را مسجد نمایند؟
ج: مانعی ندارد.


40) شخصی یک جلد کلام الله مجید را وقف محل معینی نموده ولی چون در آن محل خیلی قرآن زیاد است این قرآن به کلی از استفاده افتاده است در این صورت آیا جایز است آن را به محل دیگری انتقال بدهد یا نه؟
ج: جایز است.


41) قرآن یا کتابی در دست در دست شخصی می باشد که ادعای مالکیت آن را می نماید ولی داخل جلد آن نوشته شده که وقف است ، آیا با همین وقفیت ثابت می شود یا نه؟
ج: به مجرد نوشتن ثابت نمی شود.


42) محلی است که سالهاست اهالی آن در آن سکونت دارند و مالک آن هستند و تمام آثار مالکیت در عرف بر آن بار می شود اما به تازگی سندی قدیمی مربوط به هزار سال پیش پیدا شده که وقفنامه ی این زمین است ، با این اوصاف تکلیف مردم چیست و چگونه باید عمل شود؟
ج: اگر قطع به وقفیت آن حاصل شود باید احکام وقف را بار نمود.


43) اگر کسی بگوید فلان اتاق خانه ام را یکسال وقف نمودم صحیح است یا نه؟
ج: اگر مرادش وقف باشد بالخصوص باطل است والا حبساً صحیح است.


44) فرق بین وقف و حبس چیست ؟
ج: در وقف دوام شرط است ولی در حبس تا مدت معین حبس می شود مثلاً می گوید این ماشین را به مدت ده سال حبس کردم برای خدمت فلان موسسه که بعد از ده سال به مالک بر می گردد.


45) آیا زمینی که از ابتدا تا به حال هیچ گونه فعالیتی در آن صورت نگرفته و به صورت بکر و راکد بوده و به طور خلاصه زمین موات بوده را می شود وقف کرد یا نه؟
ج: اگر واقف مالک آن باشد و بشود ولو در آینده از آن استفاده برد وقفش صحیح است.

 

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی

سایت جدید

.

استفتائات جدید

.

1) ابراز تولی و تبری
س) آنچه که بر هر مسلمانی واجب است در تبری و تولی، چگونه باید ابراز گردد؟
ج) بلی تولی و تبرّی واجب است و کفایت می کند بگوید: من دوستم با کسی که ائمه(ع) را دوست دارد و دشمنم با آن که با اهل بیت (ع) دشمن باشد.

 

2) کفن غصبی
س) شخصی فوت کرده و ما بعد از مدتی(20 یا 30 روز) متوجه شدیم کفن غصبی است حکم شرعی آن چیست؟
ج) اگر صاحب کفن راضی نگردد باید نبش قبر شود و کفن و به صاحبش برگردد.

 

3) ارجحیت نماز نافله
س)خواندن نافله نمازهای یومیه ارجحیت داردیا خواندن تعقیبات نماز؟
ج) نماز از تعقیبات دیگر ارجح است به جز تسبیحات حضرت زهرا سلام الله علیها.

حدیث

امام حسن (سلام الله علیه) : مَن عَرَفَ اللَّهَ أحَبَّهُ. هر كس خدا را بشناسد، دوستش بدارد. دوستی در قرآن وحدیث: ص414 – ح 963
VTEM IMAGE ROTATOR VTEM IMAGE ROTATOR VTEM IMAGE ROTATOR VTEM IMAGE ROTATOR VTEM IMAGE ROTATOR VTEM IMAGE ROTATOR VTEM IMAGE ROTATOR VTEM IMAGE ROTATOR VTEM IMAGE ROTATOR VTEM IMAGE ROTATOR VTEM IMAGE ROTATOR VTEM IMAGE ROTATOR VTEM IMAGE ROTATOR