پوشیدن لباس سیاه در عزای امام حسین

باسمه تعالی

محضر مبارک مرجع جهان تشیع حضرت آیت الله العظمی حاج میرزا یدالله دوزدوزانی مدظله العالی


با ابلاغ سلام و آرزوی سلامتی برای آن بزرگوار،
خواهشمند است پیرامون سؤالات زیر بیاناتی را مرقوم فرمایید تا مورد استفاده عموم قرار گیرد.

1- حکم پوشیدن لباس سیاه چیست و در صورت کراهت آن آیا در ایام عزاداری محرم و صفر حکم کراهت باقی است؟ خواهشمند است مدرک این فتوا را بیان فرمایید.
2- نظر مبارک حضرتعالی در مورد تعظیم شعائر مذهبی چیست؟ و آیا عزاداری معصومین علیهم السلام هم از جمله شعائر به شمار می آید؟


با تشکر و ارادت
جمعی از مقلدین حضرتعالی

بسم الله الرحمن الرحیم

وصلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الأرضین عجّل الله تعالی فرجه الشریف و اللعن الدائم علی اعدائهم اجمعین
حکم پوشیدن لباس سیاه در سوگواری حضرت سید الشهدا علیه السلام
پوشیدن لباس سیاه بنا بر مشهور بین علما چه در حال نماز یا غیر آن مکروه است و اختلافی در این حکم نقل نشده است. صاحب جواهر قدس سره پس از بیان این مطلب می فرماید از کلام بعضی از علما ظاهر می شود که مسأله اجماعی است و شیخ طوسی قدس سره در کتاب (خلاف) فرموده: «این مسأله اجماعی است و این اجماع حجت است».
علاوه بر این که روایات زیادی در نهی از پوشیدن لباس سیاه وارد شده است. برای توضیح مطلب باید گفت چند دلیل برای کراهت وجود دارد:
اول: ادعای اجماع در کلمات علمای شیعه آمده و نظر مخالفی در مسأله دیده نشده و کراهت آن بین علما به ویژه قدما از مسلمات شمرده می شود، لذا مرحوم حاج آقا رضا همدانی قدس سره فرموده که در کراهت آن جای تأمل نیست.
دوم: روایات موجود در این باب است که حدود ده روایت در این موضوع نقل شده و مرحوم شیخ حر عاملی در کتاب وسائل الشیعه جلد دو صفحه 278 باب 19 و 20 آن ها را ذکر کرده و چون روایات زیاد است، نیازی به بحث در اسناد آنها نیست و بر فرض این که روایات از نظر سند ضعیف باشند، عمل کردن علمای شیعه به این روایات ضعف سند آن ها را جبران می کند که تفصیل مطلب در جای خود بیان و مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.
بر اساس آن چه بیان شد بحث سندی لزومی ندارد بلکه مناسب است در مورد استثنای پوشیدن لباس سیاه در عزاداری سیدالشهدا علیه السلام از این کراهت بحث کنیم که ظاهراً در این مورد اختلافی وجود ندارد.
پیش از ورود به بررسی دلایل این استثناء باید بدانیم که کراهت را در عبادات به معنای کم شدن و قِلّت ثواب تفسیر کرده اند اما در غیر آن، مثل کراهت خوردن گوشت بعضی از حیوانات به دلیل داشتن ضرر اندک یا جهاتی دیگر است که با مصالح شخصی یا اجتماعی یا دینی و... آن کراهت برداشته می شود، چون اگر ضرر، ضرری مهم باشد، مثل این که انسان چیزی بخورد که موجب عقیم شدن یا نابینایی او گردد، چنین ضرری و ارتکاب چنین عملی حرام می شود.
با توجه به آن چه بیان شد معلوم می شود پوشیدن لباس سیاه که گفته می شود برای چشم یا اعضای دیگر و یا روحیه انسان مضر است و یا مفاسد دیگری دارد، مکروه است و در مقابل می بینیم پوشیدن کفش زرد با توجه به مصالح آن مستحب است چون گفته شده برای چشم انسان و یا روحیه او منفعت دارد. پس معلوم می شود که کراهت به جهت اضرار جزئی و... است که بسا عقلا مرتکب آن می شوند، مثل این که گاهی انسان عاقل برای دست یافتن به منافعی مالی، ضرر بدنی را تحمل می کند و در جامعه هم مورد سرزنش و اشکال قرار نمی گیرد. خوردن پنیر هم، این گونه است که از خوردن آن بدون گردو نهی شده و ازنبی مکرم صلی الله علیه و آله و امام صادق علیه السلام نقل شده که خوردن پنیر به تنهایی و نیز گردو به تنهایی بیماری زا می باشد و در صورتی که با هم میل شوند نه تنها ضرر ندارد بلکه نافع و خوب است.
گاهی کراهت به این جهت می باشد که انجام عملی، شخص را شبیه افرادی می کند که منحرف هستند و از این رو تشبّه به آن ها جایز نیست و یا ارتکاب عملی با کیفیت خاصی، مخصوص افراد لاابالی یا فاسق و یا کافر است، لذا در برخی روایات آمده است که:« لباس سیاه، لباس فرعون است»، از این روایت معنای روایت دیگر معلوم می شود که امام صادق علیه السلام فرمود: «من لباس سیاه می پوشم در حالی که می دانم لباس اهل آتش است.» البته حضرت این لباس را هنگامی پوشید که هوا بارانی بود، بنابر این معلوم می شود کراهت پوشیدن لباس سیاه برای جهاتی برداشته می شود. از تمام مطالب بیان شده روشن شد که انجام دادن کارهای مکروه با لحاظ کردن مصالح شخصی یا اجتماعی و یا دیگر جهات مانعی ندارد بلکه کراهت را برطرف می کند.
اما در خصوص رفع کراهت پوشیدن لباس سیاه در عزای حضرت سید الشهدا علیه السلام به بیان دو دلیل بسنده می کنیم:
دلیل نخست، مؤلف کتاب وسائل الشیعه از کتاب محاسن برقی چنین نقل می کند:
«عن الحسن بن ظریف بن ناصح عن ابیه عن الحسن بن زید عن عمر بن علی بن الحسین قال: لما قتل الحسین بن علی علیه السلام لبس نساء بنی هاشم السواد و المسوح و کن لا یشتکین من حرّ و لا برد و کان علی بن الحسین علیه السلام یعمل لهنّ الطعام للمأتم.» (وسائل الشیعة، ج1، ص 890)
راوی می گوید: «هنگامی که امام حسین بن علی علیه السلام به شهادت رسید زنان بنی هاشم لباس سیاه و خشن پوشیدند در حالی که از گرما و سرما شکایت نمی کردند و امام علی بن حسین علیه السلام برای مراسم ماتم ایشان غذا فراهم می نمود.»
سند خبراشکالی ندارد بلکه معتبر هم هست و دلالت خبر هم روشن است و می شود تنها به این روایت استناد نمود و فتوا به جواز داد و این ایراد که عمل زنان بنی هاشم حجت نیست، وارد نمی باشد و صحیح نیست، چون ظاهر روایت نشان می دهد امام سجاد علیه السلام عمل ایشان را تأیید و تقریر نموده و خود نقل روایت هم دلیل بر عدم کراهت است.
مرحوم محدث نوری در کتاب مستدرک پس از نقل مطالبی در این باره فرموده که این حکایات و روایات، اشاره یا دلالت بر عدم کراهت پوشیدن لباس سیاه یا استحبابش در زمان حزن بر امام حسین علیه السلام دارند.
دلیل دوم، سیره و روش موجود در میان مردم از زمان ائمه معصومین علیهم السلام تا عصر حاضر که به نشانه غم و اندوه لباس سیاه می پوشند.
مرحوم محدث نوری در کتاب مستدرک برای این دلیل شواهدی آورده که به نظر می رسد نیازی به ذکر همه آن ها نیست و فقط به نقل یک شاهد اکتفا می نماییم:
ابن فهد می گوید: «از راهبی سؤال شد که چه باعث شده لباس سیاه پوشیده ای؟ پاسخ داد: چون آن لباس محزونین و غمگین هاست.»
بالاخره این که سیره تمامی بزرگان دین و علمای امامیه در ایام سوگواری حضرات معصومین علیهم السلام و به ویژه حضرت سیدالشهدا علیه السلام پوشیدن لباس سیاه بوده است و کسی از علما و بزرگان مذهب ، ایرادی به این کار نگرفته بلکه این عمل مستحسن و خوب شمرده شده که می توان بهاستحباب آن نیز حکم کرد.
همچنین می توان ادعا کرد لباس سیاه در تمام عصرها و زمان ها دلیل و علامت عزا و سوگواری است، کما این که پوشیدن لباس رنگین دلیل بر شادی و عید و جشن می باشد.
در خاتمه باید تذکر داد که برخی از عزاداران مخلص حضرت سیدالشهدا علیه السلام در ایام عزاداری آن حضرت،موهای سر و صورت خود را تا مدت طولانی به علامت عزا اصلاح نمی کنند به طوری که گاهی شبیه برخی از فرقه های منحرف می شوندکه این کار صحیح نیست و در صورت تشبه به فرقه های انحرافی، کاری حرام و بدعت است که باید از آن اجتناب کرد.

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی

سایت جدید

.

استفتائات جدید

.

1) ابراز تولی و تبری
س) آنچه که بر هر مسلمانی واجب است در تبری و تولی، چگونه باید ابراز گردد؟
ج) بلی تولی و تبرّی واجب است و کفایت می کند بگوید: من دوستم با کسی که ائمه(ع) را دوست دارد و دشمنم با آن که با اهل بیت (ع) دشمن باشد.

 

2) کفن غصبی
س) شخصی فوت کرده و ما بعد از مدتی(20 یا 30 روز) متوجه شدیم کفن غصبی است حکم شرعی آن چیست؟
ج) اگر صاحب کفن راضی نگردد باید نبش قبر شود و کفن و به صاحبش برگردد.

 

3) ارجحیت نماز نافله
س)خواندن نافله نمازهای یومیه ارجحیت داردیا خواندن تعقیبات نماز؟
ج) نماز از تعقیبات دیگر ارجح است به جز تسبیحات حضرت زهرا سلام الله علیها.

حدیث

حضرت مهدی (علیه السلام) ما أرْغَمُ أنْفُ الشَيْطانَ بِشَىءٍ مِثْلَ الصَّلاةِ، فَصَلِّها وَ أرْ غَمْ أنْفَ الشَّيْطانَ؛ با هيچ چيز مثل نماز، بينى شيطان به خاك ماليده نمى شود پس نماز را به پادار و بينى شيطان را به خاك بمال. بحارالانوار، ج 53، ص 182
VTEM IMAGE ROTATOR VTEM IMAGE ROTATOR VTEM IMAGE ROTATOR VTEM IMAGE ROTATOR VTEM IMAGE ROTATOR VTEM IMAGE ROTATOR VTEM IMAGE ROTATOR VTEM IMAGE ROTATOR VTEM IMAGE ROTATOR VTEM IMAGE ROTATOR VTEM IMAGE ROTATOR VTEM IMAGE ROTATOR VTEM IMAGE ROTATOR